BATANG BALER | Baler, Aurora, Philippines

This is the longest by far in Ate Donna’s trilogy of Encyclopedia Baleriana:

A TRIBYUT TO BALERYANOS
Akaw ay PART 3 na itu mga abay yehey
-apo ni ka ode-

Hindi kailanman kayang bayaran ang mga ngiti o tawa na nagmumula sa puso
Hindi kayang arukin ang yaman ng mga salita na tunay na hindi malilimutan…kakaiba…unique…amazing…kahanga-hanga..may sariling buhay…kumbaga sa pelikula…tumatabu sa takilya…kumbaga sa kanta…platinum hit..kumbaga sa alahas mataas ang uri…kumbaga sa pag-ibig..MTB(meant to be) adoy… at kumbaga sa concert…may REPEAT lan naman….o ay saan pa kayu?….at maski na saan ka pa makarating….babalik at babalik ka pa rin sa BALER.. de pedeng de..

hindi nauubusan ng energy…daig pa baga ang enervon saka pharmaton saka redbull?
hindi nawawala sa tyempo…swak na swak pa
laging nasa usu…de nahuhuli…de napapunta sa row 4 hehe
magaganda…mapopogi….mababait..marurunung
magagaling at maipagmamalaki…naks…ay baka deee haaa!!

de natatapus ang tribya…ituluy natin…tana da…

tumabsung sa puduk
magpendok sa ilug ng bayan
mag kes-sel ng but-ung pakwan at kalabasa
maglogkog ng niyug
mag e bulal-la…ay bakit naman rambutan na tawag ninyu…ay bulal-la iyan
magpungkit ng kidya(pag kalamansi tawag ninyu de kayu taga ritu hehe)
mag-ipon ng patoboan
magkayas ng palapa gawing walis ting-ting
mag e tistis na gagawing sinelas
mag-e bangyasan
mangalap ng kahoy pamalit sa ina-anay na haligi
magtanim ng bakawan
mag ulam ng ipun
mag antipara ng hipon
makinig sa huni ng tuwaw sa madaling araw
mag-ingat ang mga may anak na maliit at baka masingitan ng unga
magmura sa kek-kek… ay aswang daw iyun diumanu
magpilas ng maliit na papel at itapal sa nuu ng sinisin-uk na bata
ipasu-ut ang porselas na itim at pula sa bata pangkontra sa amas

(more…)

Huy! Batangbaler is still alive!

And to start the new season of this blog, we will present a facebook hit from Ate Donna, who has compiled (and still compiling) a sort of “Everything You Need to Know About Baler” list. So if you think you’re a true blue Balerian but can’t relate to half of these notes, then you’re in trouble. You’re on the wrong side of history baby!

Ate Dons already has 3 installments of this thing and the unsolicited additions are still pouring in like subasko. These should be compiled in a book, turned into a rap song, a musical or even a movie – Baler Part 2: Ehe Ay Oyo!

And here are the goodies!!!

SANG KA PA BAET?
(a tribyut to BALERyano’s)

Tayu na’t magpiknik sa Kalewan
Mag-e katid sa tulung ni Ka Bener
Asiman ng lamunyaw o kabulaw
Tunay nga namang ika’y mapapa akkaw

Mag sig-ang ng paraw na may pang asim na ngarit-ngit
Mag tatak ng pilaway
Pumunta sa Dibitognin at kumuha ng bitanga
Magsunggkit ng katt-ing… dapa

Magtaktak ng buting
Magsitsaron ng kibit ( huwag pakainin ang mga may ek-ek)
Put-tewan ng susu
Mag e angluy o ulabas sa tekewan
Mag ihaw ng singkag at usot
Kunutin at higupin ng malakas ang tunug

(more…)

Martes na naman, at sumapit na naman tayu sa ating leksyon sa mga salitang Baler. Tayu ngay-un ay nasa ikatlung bahagi na ng ating pag-aaral. May kaunting pagbabagu tayung gagaw-in. Una ay magkakaruun tayu ng tema sa bawat linggu, at ikalawa ay dadagdagan ku ng kaunting leksyon kung paanu magsalita ng puntung Baler.

Sa mga salita muna tayu. Ang tema natin ngay-un ay ulan.

Tagiti – itu ay mahinang ulan. Drizzle kumbaga sa Ingglis. Sa pangungusap: Ikung, ay sumilung ka na at tumatagiti na, baka ka sipunin.

Puropur – itu naman ang ulan na may hangin. Maampiyas kumbaga. Gusty wind sa Inggles. Medyo malakas na itu sa tagiti. Sa pangungusap: Kadyo, ay isara mu nga iyang bintana at pumupuropur, baka mabasa ang luub ng bahay.

Dagasa - idagdag natin itu. Salamat sa nag-comment. Itu naman ang ulan sa pagitan ng tagiti at dayidi. Kumbaga ay matending ulan din peru de pa nakakalupek ng yero kagaya ng dayidi. Example: Ay parang de tuluy ang parada at dagasa ang ulan.

Dayidi - itu ang malakas na ulan. Heavy rain sa Ingglis. Sandali lang ng ulang ganitu ay apaw na ang Kinalapan. Sa pangungusap: Akaw ng dumayidi ka nga kanina, de tuluy kami nakatawid sa dibalo.

Sa atin namang leksyon kung paanu magsalita ng puntung Baler:

Galit ang mga taga Baler sa letrang O saka E. Kaya kung mapapansin ninyu sa pagbabasa ninyu ditu ay parang pinaltan ku ng U ang lahat ng O. Ang ninyo ay naging ninyu at ang ako ay nagiging aku. Ang E ay pinapalitan din ng I. Ang hinde ay nagiging hindi o ang kase ay nagiging kasi. Pero de talaga nagamit ng kasi ang mga taga-Baler. Ang kaparehu ng kasi ay ta-ay! Ikaw kase sa dipuntu, Ikaw ta-ay sa puntung Baler. Bihira ding gumamit ng hindi ang taga Baler. May mas madali tayung ginagamit na salita, ang pinaikling De! Tandaan din na pagpapalit ng O sa U at nang E sa I ay kadalasang ginagawa lamang sa huling pantig o syllable. Halimbawa ang kaldero ay magiging kalderu. Mapapansing ang E sa ikalawang pantig ay hindi ginawang I. Ang binagu lang ay yung O na nagin U. At hindi kagaya ng mga Bisaya na pinagpapalit nila ang mga bowels (de ku alam ang tagalog) halimbawa ang O ay nagiging U at ang U ay nagiging O, at ang E ay nagiging I at ang I ay nagiging E, sa puntung Baler ang O lamang ang nagiging U pero hindi ginagawang O ang U. Ang U ay U pa rin. At ang I ay I pa rin. E lamang ang nagiging I.

Pagsanayan ninyu iyan mga dipuntung high school sa Carmel at Science High at ilang hakbang na lamang kayu para muling maging antigung taga-Baler. Wag kayung mahiyang mag puntung Baler. Kultura natin itu na dapat ikarangal at pagyamanin.

Starting this week I will post two or three Baler words with their description. This is to promote the use of our “puntung Baler” and to prevent the dipuntu invasion happening in our dear old town. So this week’s Baler words are:

Balinuknuk – stiff neck. Ex: Akaw! de aku makalingun, bina balinuknuk aku!
Kurudupdup – very low or wee light. Ex: Wag ka nga lang diyan Ikong, kita lang kita kahit makurudupdup.
Makudup – firewood that’s very hard to light. Ex: Akaw! Hirap pasindihin nitu ay madre kakaw, makudup!

That ends our lesson for the week!